Books Should Be Free is now
Loyal Books
Free Public Domain Audiobooks & eBook Downloads
Search by: Title, Author or Keyword

Ceiriog   By: (1832-1887)

Book cover

First Page:

This Etext is in Welsh CEIRIOG by John Ceiriog Hughes

CYNHWYSIAD.

Rhagymadrodd Nant y Mynydd Meddyliau am y Nefoedd Mae John yn mynd i Loegr Bugail yr Hafod Ti wyddost beth ddywed fy nghalon Y fenyw fach a'r Beibl mawr Dychweliad y Cymro Addfwyn fiwsig Y Carnadau Bugeilio'r Gwenith Gwyn Mae'n Gymro byth Mi welaf mewf adgof Dim ond unwaith Y march ar gwddw brith Y Ferch o'r Scer Pa le mae'r hen Gymry Maes Crogen Tros y Garreg Bardd yn ei Awen Codiad yr haul Llongau Madog Serch Hudol Breuddwyd y Bardd Corn y Gad Dafydd y Garreg Wen Toriad y Dydd Yr Eneth Ddall Codiad yr Hedydd Ar hyd y Nos Morfa Rhuddlan Dim ond dechreu Difyrrwch Gwyr Harlech Trot y Gaseg Llances y Dyffryn Yn Ynys Mon Cadlef Morgannwg Mwyn yw myned tua Mon Hun Gwenllian Ar ddol pendefig A laeswn ni ddwylaw Llwybr y Pererin Bedd Llywelyn A ddywedaist ti fod Cymru 'n dlawd Peidiwch byth a dwedyd hynny Dydd trwy 'r ffenestr Cerddi Cymru I gadw 'r hen wlad Myfi sy'n magu 'r baban Tua Thegid dewch Hen gwrwg fy ngwlad Pob rhyw seren fechan wenai Claddedigaeth Morgan Hen Myfanwy Gofidiau Serch Wrth weld yr haul yn machlud Y fodrwy briodasol O weddi daer Y baban diwrnod oed Y fam ieuanc Ceisiais drysor Y fynwent yn y coed Claddasom di, Elen Annie Lisle Y defnyn cyntaf o eira Cavour Y milwr na ddychwel Garibaldi a charcharor Naples Glogwyn anwyl Ffarwel iti, Gymru fad Tros un o drumiau Berwyn Dychweliad yr hen filwr Trwy wledydd dwyreiniol Y Garreg Wen Tuag adre Beibl fy mam Alun Mabon

RHAGYMADRODD.

Ar un o lethrau'r Berwyn y ganwyd ac y magwyd Ceiriog. Gadawodd ei gartref anghysbell a mynyddig pan yn fachgen; a'i hiraeth am fynyddoedd a bugeiliaid bro ei febyd, tra ym mwg a thwrw Manceinion, roddodd fod i'w gan pan ar ei thlysaf ac ar ei thyneraf.

Mab Richard a Phoebe Hughes, Pen y Bryn, Llanarmon Dyffryn Ceiriog, oedd John Ceiriog Hughes. Ganwyd ef Medi 25ain, 1832. Aeth i'r ysgol yn Nant y Glog, ger y llan. Yn lle aros gartref ym Mhen y Bryn i amaethu ac i fugeila wedi gadael yr ysgol, trodd tua Chroesoswallt yn 1848, i swyddfa argraffydd. Oddiyno, yn 1849, aeth i Fanceinion; ac yno y bu nes y daeth ei enw yn adnabyddus trwy Gymru. Deffrowyd ei awen gan gapel, a chyfarfod llenyddol, a chwmni rhai, fel Idris Vychan, oedd yn rhoddi pris ar draddodiadau ac alawon Cymru.

Yn 1858 yr oedd yn adrodd rhannau o'i gan fuddugol, "Myfanwy Fychan," yn Eisteddfod Llangollen, am y mynydd a'i gartref. Yn 1860 cyhoeddwyd ei "Oriau'r Hwyr;" daeth hwn ar unwaith yn un o'r llyfrau mwyaf poblogaidd yng Nghymru. Yn 1861 priododd un o rianod gwlad Ceiriog. Yn 1862 cyhoeddwyd ei "Oriau'r Bore," lle mae ei awen ar ei thlysaf ac ar ei grymusaf. O hynny hyd ddiwedd ei oes, daliodd i ganu. Y mae dros chwe chant o'i ganeuon wedi dod a llawenydd i galon miloedd o Gymry, ac ambell un ddeigryn i lawer llygad.

Yn 1865, daeth Ceiriog yn orsaf feistr i Lanidloes. Aeth oddiyno i Dowyn yn 1870, oddiyno i Drefeglwys yn 1871, ac oddiyno i Gaersws yn yr un flwyddyu. Yno y bu farw, Ebrill 23ain, 1887. Treuliodd ei febyd, felly, yn Nyffryn Ceiriog, rhan ganol ei oes ym Manceinion, a'r rhan olaf ym mlaen Dyffryn yr Hafren.

Trwy'r blynyddoedd yr oedd tri pheth yn agos iawn at ei galon, llenyddiaeth Cymru, yr Eisteddfod, ac addysg Cymru. Yr oedd yn hoff o Ddafydd ab Gwilym; yr oedd ganddo gariad greddfol at y naturiol a'r cain. Yr oedd ei fryd ar ddiwygio'r Eisteddfod, ac ar ei gwneyd yn allu cenhedlaethol. Hiraethai am ddadblygiad cyfundrefn addysg, ac ymfalchiai yng Ngholeg Prifysgol Cymru. Un o wir feibion y mynyddoedd oedd.

Wrth drefnu'r gyfrol hon, ceisiais ddewis darnau perffeithiaf Ceiriog, gan adael allan bopeth lle na welir y bardd ar ei oreu. Y canlyniad ydyw hyn, dewiswn, er fy ngwaethaf, y dwys a'r tyner yn ei awen, ac nid y digrif. I'r dwys y rhoddodd Ceiriog fwyaf o'i enaid, ac ymarllwysiad teimlad ei oriau pruddaf yw ei ganeuon goreu... Continue reading book >>




eBook Downloads
ePUB eBook
• iBooks for iPhone and iPad
• Nook
• Sony Reader
Read eBook
• Load eBook in browser
Text File eBook
• Computers
• Windows
• Mac

Review this book



Popular Genres
More Genres
Languages
Paid Books