Books Should Be Free is now
Loyal Books
Free Public Domain Audiobooks & eBook Downloads
Search by: Title, Author or Keyword

Język Polski, 1920, nr 3   By: (1867-1935)

Book cover

First Page:

V MAJ, CZERWIEC 1920. 3

JĘZYK POLSKI

WYDAWNICTWO KOMISJI JĘZYKA POLSKIEGO POLSKIEJ AKADEMJI UMIEJĘTNOŚCI W KRAKOWIE.

Czasopismo „Język polski” ukazuje się 5 razy w ciągu roku w zeszytach dwuarkuszowych.—Cena pojedynczego zeszytu 9 m., z przesyłką 9 20 m.—Przedpłata roczna 40 m., z przesyłką pocztową 41 m., za granicą 42 m.

Przedpłatę przyjmuje księgarnia Gebethnera i Ski w Krakowie, Gebethnera i Wolffa w Warszawie i filje.

Rocznik 1919 nabywać można za cenę 25 marek.

SPIS RZECZY

Nowa zasada rymowa. Nowa redakcja przepisu o dzieleniu wyrazów. Liberum veto choćby—w ortografji. O zjawiskach i rozwoju języka. Recenzje. Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

NOWA ZASADA RYMOWA.

Od XVI w. normalny rym polega w poezji polskiej na zgodności zakończeń wierszy począwszy od ostatniej samogłoski akcentowanej . Dobremi rymami są więc np. f·alą—pow·alą lub świ·ęto—ż·ęto , a także mgł·a—gr·a , za złe uważa się: bł·yskiem—wsz·ystkiem , sf·erach—czt·erech i t. p. Zgodność ta ma być głosowo słuchowa , rzecz prosta, skoro rym jest jedną z muzycznych cech wiersza. Rymowanie wzrokowe , każące np. jako parę do chm·ury pisać też g·ury , pojawiało się czasem, ale z natury rzeczy nie mogło się stać obowiązującą zasadą. Naodwrót, z biegiem czasu, gdy wymawianie polskie zaczęło ulegać koniecznym historycznym zmianom, nastąpił rozbrat między niem a konserwatywniejszą pisownią, powstały nieznane w XVI wieku rymy: wr·óci—porz·uci , kobi·écy—okol·icy , m·arzę— k·ażę , przep·adnę—bezwł·adne , g·arnka—kuch·arka , p·opadł—list·opad , od końca XVIII w. nawet: piech·otą—zł·oto, wi·eńce —r·ęce , nie mówiąc już o pomniejszych niezgodnościach wzrokowych , będących jednak, głosowo dla większości Polaków ze sfer kulturalnych rymami bez zarzutu. Ten stan rzeczy trwał bez ważniejszych zmian przeszło sto lat, dopiero w ostatnim ich dziesiątku zaczyna się pojawiać pewne dążenie, mające znamiona nowej rymowej zasady.

Zacznę od przykładów.

Oto p. M. Rz. rymuje w »Kurjerze lwowskim« z 25 grudnia 1919:

Śnieżnym obrusem ziemia przykr· yta Na wielkie gody—wigilji święto. Światka gwiazd jasne płoną w błęk· itach , Jeno, że złotych brak snopów ż· yta .

Że odcięte tu znakiem końcówki są rymami, mimo że raz mają na końcu ch , drugi zaś raz nie, tego dowodzą inne zwrotki utworu, bądź z rymami tradycyjnemi typu: grom·adki—opł·atki—m·atki , bądź z nowemi: 1) usł·ana—p·ana—ł·anach , bog·ata—ch·atach—cz·atach , opł·atkach—rz·adka , ukoch anych—org·any ; 2) sz·arym—prast·ary—ofi·ary , ołt·arzem—w d·arze ; 3) dol·eci—rozświ·ecił .

Proszę się nie dziwić, że wziąłem wiersz nieznanego autora. Wziąłem go, bo jest bardzo typowy: 1) jednolitym typem odstępstw od zwyczajnej normy, 2) ilością 8 rymów nowych przeciw 16 dotychczasowym, 3) swem geograficznem pochodzeniem. Drugi z tych punktów dowodzi, że nie mamy tu do czynienia z przygodną licencją, trzeci wyjaśni się później, przedewszystkiem jednak określić trzeba istotę tego nowego rymu. Ująć ją łatwo: spółgłoska kończąca wiersz jest obojętna, tak swem istnieniem jak i jakością .

Tegoż typu rymów używają też z najnowszych poetów: J. Gella (Muszla i perła, Lwów): r·amion—kł·amią (końcowe ą na całym wschodzie Polski wymawia się jak o ), niezab·udkom—krótko ; J. Iwaszkiewicz (»Skamander«, zesz. 3.): kr·uchy—baumk·uchen , ziel·onej—zmartwi·one ; Z. Karski (»Skamander«, zesz. 1.): wybi·eżał—naści·eżaj ; L. Markowski (»Obijak«, organ »czwartaków«, 4. p. p., nr. gwiazdkowy z r... Continue reading book >>




eBook Downloads
ePUB eBook
• iBooks for iPhone and iPad
• Nook
• Sony Reader
Kindle eBook
• Mobi file format for Kindle
Read eBook
• Load eBook in browser
Text File eBook
• Computers
• Windows
• Mac
PDF eBook
• Download & View PDF file

Review this book



Popular Genres
More Genres
Languages
Paid Books